چهارگنبد در کام معادن: روایتی از تخریب، آلودگی و سکوت مرگبار*

✍️اقای اسدی پور ؛

*چهارگنبد در کام معادن: روایتی از تخریب، آلودگی و سکوت مرگبار*

معادن مس و آهن در چهارگنبد، همچون زخمی عمیق بر پیکر طبیعت، هر روز گسترده‌تر می‌شوند و چهره این سرزمین کهن را مخدوش می‌کنند. تخریب بی‌رویه محیط زیست، نابودی منابع طبیعی، و آلودگی شدید هوا، خاک، و منابع آب، تنها بخشی از پیامدهای ناشی از استخراج و فرآوری مواد معدنی در این منطقه است. فرآیندهای بهره‌برداری، تلغیظ و گندله‌سازی معادن مس و آهن، علاوه بر تغییرات جغرافیایی، موجب آزادسازی گازهای سمی، انتشار ریزگردهای فلزی، و ورود فلزات سنگین به منابع آب‌های زیرزمینی شده است. این آلودگی‌ها نه تنها سلامت مردم را تهدید می‌کند، بلکه تعادل اکولوژیکی منطقه را نیز برهم زده است.

با هر انفجاری که در دل کوه‌ها رخ می‌دهد، ساختارهای زمین‌شناسی تضعیف شده و منجر به رانش زمین و فرونشست می‌شود. ریزگردهای حاصل از خردایش سنگ‌ها، وارد چرخه هوایی شده و بیماری‌های تنفسی و قلبی را در بین ساکنان منطقه افزایش داده است. نفوذ فلزات سنگین مانند سرب، آرسنیک و کادمیوم در خاک و آب‌های سطحی، باعث آلودگی محصولات کشاورزی و نابودی تدریجی منابع آبی شده است. دیگر چشمه‌های زلالی که روزگاری آب حیات‌بخش این منطقه بودند، به علت ورود پساب‌های معدنی و زهکشی‌های اسیدی، رو به خشکی رفته یا آلوده شده‌اند. از سوی دیگر، تغییرات اقلیمی ناشی از تخریب پوشش گیاهی و کاهش نفوذپذیری خاک، موجب کاهش بارندگی‌های موثر و افزایش بیابان‌زایی در چهارگنبد شده است.

دیگر صدای کبک‌ها در کوهستان طنین‌انداز نمی‌شود و گونه‌های جانوری به دلیل از دست دادن زیستگاه‌های طبیعی خود ناچار به مهاجرت یا انقراض هستند. چهارگنبد، که روزگاری مهد طبیعتی بکر و سرسبز بود، به تدریج در سایه بی‌توجهی به محیط زیست و اولویت‌دهی به منافع کوتاه‌مدت صنعتی، از بین می‌رود.

ما، مردم این سرزمین، نباید در برابر این ویرانی سکوت کنیم. مطالبه‌گری برای حفظ محیط زیست و توقف فعالیت‌های معدنی مخرب، وظیفه‌ای همگانی است. از مسئولان می‌خواهیم که به جای ادامه استخراج بی‌رویه و پردازش‌های آلاینده، به احیای زمین‌های آسیب‌دیده و کاهش اثرات زیست‌محیطی این فعالیت‌ها بپردازند. همچنین، لازم است تکنولوژی‌های جدید و پایدار در بهره‌برداری از معادن به‌کار گرفته شود تا از تخریب بیشتر طبیعت جلوگیری شود.

حفظ چهارگنبد، نه تنها وظیفه‌ای اخلاقی، بلکه یک مسئولیت علمی و زیست‌محیطی در قبال نسل‌های آینده است. ما باید با آگاهی، اتحاد، و تلاش برای تغییر سیاست‌های مخرب، از مسئولان پاسخ بخواهیم و برای حفظ این گنجینه طبیعی، اقدامات مؤثر انجام دهیم. آینده چهارگنبد در دستان ماست .

باید برای نجات آن، گام‌های محکم  برداریم